حمد الله مستوفي قزويني

90

تاريخ گزيده

خواست [ كردن ] [ 1 ] . [ پيران ويسه ] [ 2 ] كه وزير افراسياب بود ، شفيع شد تا بيژن را محبوس گردانيد . كيخسرو در جام گيتى نما ، احوال او مشاهده كرد . اهل معنى گويند : جام گيتى نماى درون صافى او بود و درون مصفى را حجاب نباشد . بنابر اين معنى ، بعضى او را پيغمبر دانند . كيخسرو ، رستم زال [ به استخلاص ] [ 3 ] بيژن بفرستاد . رستم ، به شكل بازرگانان ، به توران رفت و بيژن را خلاص كرد و با افراسياب جنگ كرد و مظفر شد . افراسياب بدين كينه ، لشكر بر عقب او بايران فرستاد . كيخسرو ، گودرز را با سپاهى گران بفرستاد . چند روز جنگ كردند . ظفر روى نمىنمود . از هر طرف دوازده پهلوان اختيار كردند . تمامت پهلوانان تورانى ، بر دست ايرانيان كشته شدند . اين [ جنگ را ] [ 4 ] دوازده رخ خوانند . پس ازين كيخسرو ، خود بجنگ رفت بر در خوارزم با افراسياب جنك كرد ، شيده پسر افراسياب بر دست كيخسرو كشته شد و افراسياب منهزم [ شد ] [ 5 ] . كيخسرو در عقب برفت و [ بيكنده ] [ 6 ] را بعد از محاصره خراب گردانيد افراسياب ، از آنجا نيز بگريخت و به گنگ دز [ مشرق ] [ 7 ] رفت . كيخسرو در طلب او از دريا بگذشت و او را گرد جهان [ مىگردانيد ] [ 8 ] تا در آذربايجان ، در درياء چيچست بر دست هوم [ زاهد ] [ 9 ] اسير شد . كيخسرو او را با برادرش گرسيوز به منزل فنا رسانيد . بعد ازين شصت سال پادشاهى كرد . پس [ لهراسف ] [ 10 ] را ولى عهد كرد و از پادشاهى كرانه گزيد و دل از دنياى فانى بريد . [ كافى الدين كرجى درين معنى گويد : غلام كيخسرو هم كه نيكش انديشه بكرد * احين مبان زو بوريت بحرميش كال اودا ] [ 11 ]

--> [ 1 ] - ساير نسخ : خواست كرد [ 2 ] - [ پسر ويسه ] ، ف : پسر پيران ويسه . [ 3 ] - ق : جهت استخلاص [ 4 ] - ب ، ف : اين را جنك - ق : اين جنك [ 5 ] - ك : گشت - ر : گرديد [ 6 ] - ف : بيكند - ر : كنكندز ؟ [ 7 ] - ق : مغرب [ 8 ] - م . ، ب ، ف : مىگردانيد [ 9 ] - فقط در ، م [ 10 ] - ك : لهراسب [ 11 ] - در نسخ ب ، ف نيست . ك : غلام كيخسرو هم كه نيكش انديشه نكرد اچن ميانه بورت مهر نيش دال و دا - م : غلام كيخسرو مهم كه نيكش انديشه نكرد احين ميان بوريت بحر ميس كاله بدا . در نسخهء ر : غلام كيخسرو هم كه نيكش انديشه مكرد اجين ميانه بودت بهرمش كال ودا